Ameandika Mch. Peter Msigwa
Historia inaonyesha:
mataifa mengi duniani hayakuanguka kwanza kwa sababu ya vita au mapinduzi bali ,
Yalianza kudhoofika taratibu pale ambapo mamlaka isiyo rasmi inaanza kuogopwa kuliko taasisi rasmi. (Illusion power)
Historia ina mifano mingi sana ya mataifa yaliyodhoofika si kwa sababu ya adui wa nje kwanza bali kwa sababu ndani ya mfumo wao, mamlaka isiyo rasmi ilikuwa kubwa kuliko taasisi rasmi.
Hapa kuna mifano kutoka ulimwengu wa kale hadi dunia ya kisasa:
1. Dola ya Roma (Roman Empire)
Fall of the Western Roman Empire
Mwanzoni Roma ilikuwa na:
* Seneti,
* sheria,
* jeshi lenye nidhamu,
* taasisi imara.
Lakini kadri muda ulivyopita:
* familia za kifalme,
* walinzi wa mfalme (Praetorian Guard),
* watu wa karibu na Kaisari,
walianza kuwa na nguvu kuliko taasisi rasmi.
Mfano:
Praetorian Guard waliweza:
* kumuua Kaisari,
* kumteua Kaisari mpya,
* hata “kuuza” ufalme kwa anayelipa zaidi.
Kikatiba?
Haikuwa kazi yao.
Lakini kiuhalisia:
walikuwa na nguvu kuliko mfumo wenyewe.
Roma haikuanguka siku moja.
Ilianza kuoza taratibu kutoka ndani.
2. Ufaransa Kabla ya Mapinduzi ya 1789
French Revolution
Kabla ya mapinduzi:
familia ya kifalme ya Louis XVI ilikuwa imezungukwa na:
* watu wa karibu,
* wakwe,
* watu wa ikulu,
* tabaka la kifahari lisiloguswa.
Wananchi wa kawaida waliona:
* sheria haikuwa sawa kwa wote,
* ukaribu na mfalme ulikupa kinga,
* mfumo ulikuwa wa watu wachache.
Polepole:
hasira dhidi ya “invisible power structure” ikakua.
Mwisho wake:
taasisi zikapoteza uhalali mbele ya wananchi.
3. Dola ya Ottoman (Mwisho wa Himaya)
Dissolution of the Ottoman Empire
Katika miaka ya mwisho ya dola ya Ottoman:
* watu wa ndani ya kasri,
* familia za kifalme,
* washauri binafsi,
* makundi ya kijeshi,
walianza kuwa na ushawishi mkubwa kuliko taasisi rasmi za serikali.
Sultani alizidi kutegemea:
“inner circles” kuliko mfumo wa kitaifa.
Taasisi zikaanza kudhoofika,
rushwa ikaongezeka,
uaminifu kwa dola ukapungua.
Dola kubwa sana ikaanza kuoza kutoka ndani kabla hata haijashindwa nje.
4. Urusi ya Tsar Nicholas II
Russian Revolution
Mfano maarufu ni ushawishi wa Grigori Rasputin.
Rasputin hakuwa:
* waziri,
* jenerali,
* wala kiongozi wa serikali.
Lakini kutokana na ukaribu wake na familia ya kifalme:
watu waliamini alikuwa anaathiri maamuzi ya taifa.
Matokeo yake:
* taasisi zikaanza kuonekana dhaifu,
* serikali ikapoteza heshima,
* wananchi wakaanza kuona mfumo mzima umeoza.
Urusi haikuanguka tu kwa sababu ya vita
ilianguka kwa sababu wananchi walikuwa wamepoteza imani na uhalali wa mfumo.
5. Enzi ya “State Capture” Afrika Kusini
State capture in South Africa
Wakati wa utawala wa Jacob Zuma,
familia ya Gupta family ilitajwa sana.
Hoja kuu ilikuwa:
je watu binafsi waliokuwa karibu na mamlaka walikuwa na ushawishi mkubwa kuliko taasisi rasmi?
Wananchi wengi walihisi:
* teuzi zilikuwa zinaathiriwa,
* mikataba ilikuwa inaelekezwa,
* serikali ilikuwa inaanza kutumikia mtandao binafsi.
Kilichoumiza zaidi si tu tuhuma zenyewe
bali perception kwamba:
“Nguvu halisi haipo tena kwenye taasisi.”
Na perception hiyo pekee inaweza kudhoofisha taifa.
6. Libya ya Gaddafi
Muammar Gaddafi
Katika Libya:
watoto wa Gaddafi walionekana kuwa na ushawishi mkubwa sana kijamii, kiusalama, na kiuchumi.
Watu wengi walihisi:
* mfumo ulikuwa umeunganishwa na familia,
* ukosoaji ulikuwa hatari,
* taasisi hazikuwa huru kweli.
Tatizo la mifumo ya aina hii ni kwamba:
kiongozi akiwa imara, mfumo unaonekana imara.
Lakini taasisi zikishakuwa dhaifu,
mara kiongozi akiondoka —
nchi inaweza kuingia kwenye vurugu haraka sana.
7. Ufilipino – Familia ya Marcos
Ferdinand Marcos
Katika kipindi cha Marcos:
familia ya kwanza ilianza kuwa kitovu cha:
* biashara,
* siasa,
* ushawishi wa taifa.
Mke wake Imelda Marcos akawa ishara ya namna ukaribu na mamlaka ulivyoweza kuzalisha nguvu zisizo rasmi.
Wananchi walipoanza kuona:
* familia iko juu ya mfumo,
* sheria si sawa kwa wote,
imani kwa serikali ikaanza kufa.
8. Korea Kaskazini (Mfumo wa Kifamilia)
North Korea
Hapa tunaona mfano wa wazi kabisa ambapo:
familia yenyewe imekuwa karibu sawa na taifa.
Utii kwa taasisi mara nyingi umechanganyika na:
* utii kwa ukoo,
* ibada ya viongozi,
* mythology ya kisiasa.
Mfumo unategemea sana:
hofu,
taswira,
na nguvu ya kisaikolojia.
Somo Kubwa La Historia
Karibu mifumo yote iliyodhoofika ilikuwa na dalili hizi:
* watu wanaoogopa watu kuliko sheria,
* ukaribu na mamlaka kuwa muhimu kuliko uwezo,
* taasisi kuwa dhaifu mbele ya personalities,
* wananchi kupoteza imani kuwa sheria ni sawa kwa wote.
Na hiyo ndiyo hatua hatari sana kwa taifa lolote.
Kwa sababu:
taasisi zikidhoofika,
taifa linaweza kuonekana imara kwa nje
lakini ndani tayari limeanza kuoza.
Hitimisho
Historia inaonyesha kuwa:
mataifa mengi hayafi kwanza kwa risasi.
Huanzia kufa pale ambapo:
* sheria inapoteza heshima,
* taasisi zinaanza kuogopa personalities,
* na wananchi wanaamini kwamba nguvu halisi ipo kwenye “invisible networks” kuliko kwenye katiba.
Ndipo dola inaanza kubadilika:
kutoka republic → kwenda mfumo wa watu binafsi.
Rev Peter Simon Msigwa
Iringa
0 Comments:
Post a Comment